عقيده و باور معتقدين فلان دين و آيين ثبت و ضبط مىكند . مولف دبستان ، گرچه گاهى از بعضى كسان با عناوين و القاب تفخيمى ياد مىكند ولى ما را به ميزان سواد و معلومات آن كسان آگاهى نيست و بعيد نيست كه اين عناوين و القاب تفخيمى به واسطهء به اصطلاح تحويل گرفتن مؤلف از سوى آنان ، توسط مؤلف جعل شده باشد ، همچنين دور نيست كه آوردن القاب و عناوين تفخيمى به قصد پوشيده داشتن عوام بودن طرفهاى گفتگوى خود بوده است آيا ممكن است كه مؤلف دبستان ، سخت ساده‌دل و به اصطلاح بىشيله‌پيله و به تعبير امروزى ما عوام بوده و آنچه را كه از مردم عوام و نيز چند تنى شيّاد و جاعل شنيده به راست داشته و ساده‌دلانه به‌عنوان اصول اعتقادى آنان به روى كاغذ آورده باشد ؟ در دبستان مذاهب ، گاهى از اديان و مذاهبى كه هيچ‌كس ، در هيچ كجا نامى از آنها نشنيده و نخوانده است ياد شده است و گاهى مطالبى - و غالبا سخيف - به بعضى از اديان و مذاهب و كسان نسبت داده شده است كه باز هيچ‌كس ، در هيچ كجا آن مطالب را نه شنيده است و نه خوانده است . به راستى اين اديان و مذاهب و فرق و آن مطالب سخيف از كجا نشأت گرفته است ؟ آيا جعل مؤلف دبستان است يا ديگران جعل كرده و براى مؤلف دبستان نقل كرده‌اند ؟ من گمان مىبرم كه بعضى از كسان كه شوق مؤلف دبستان را به شنيدن مطالب و مباحث بديع و غريب دربارهء اديان و مذاهب ، تشخيص مىدادند براى آنكه شايد از قبل وى لفت و ليسى كنند و شكمى به چربى بيالايند آن اديان و مذاهب و مطالب را جعل كرده ، براى مؤلف دبستان نقل مىكرده‌اند و مؤلف دبستان ، همچنان‌كه عرض كردم ساده‌دلانه - بخوان عوامانه - آنها را باور كرده و به نام همان شيادان و جاعلان - به‌عنوان معتقدين بدان اديان - ثبت كرده است . » « 1 »

--> ( 1 ) . دبستان المذاهب ، به تحقيق استاد رحيم رضازاده ملك ، ج 2 ، بخش تعليقات ، صص 126 - 129 .